|
Compass / דער קאָמפּאַס
געדענקט איר ווען איר האָט אַ מאָל געניצט אַ קאָמפּאַס? הײַנט, פֿאַרשטייט זיך, באַניצט מען זיך מיט טעכנאָלאָגיש סאָפֿיסטיצירטע נאַוויגיר־סיסטעמען ווי, למשל, די דזשי־פּי־עס; נאָר פֿריִער, אַז מ׳האָט געוואָלט נאַוויגירן די ערד, האָט מען געניצט אַ קאָמפּאַס כּדי צו געפֿינען די ריכטונג אַקעגן די פֿיר קאַרדינאַלע פּונקטן: צפֿון, דרום, מיזרח און מערבֿ. דער קאָמפּאַס־ווײַזער גלײַכט זיך אויס מיטן מאַגנעטישן פֿעלד פֿון דער ערד און צילעוועט אָן אויפֿן מאַגנעטישן צפֿון שטאָטס דעם געאָגראַפֿישן צפֿון־פּאָלוס וואָס זיצט פּונקט אַקעגן איבער דעם דרום־פּאָלוס. מאַטראָסן פֿלעגן זיך פֿאַרלאָזן אויפֿן הימל אויף צו געפֿינען דעם וועג, ניצנדיק דעם פּאָלאַר־שטערן צו באַשטעטיקן די פּאָזיציע. די מאָדערנע נאַוויגאַציע פֿאַרלאָזט זיך אויף אַ פּרעציזער נעצסיסטעם וואָס ווערט געמאָסטן אין גראַדן פֿון געאָגראַפֿישער ברייט און לענג.
[GEDÉNKT IR VEN IR HOT A MOL GENÍTST A KÓMPAS? HAYNT, FARShTÉYT ZIKh, BANÍTST MEN ZIKh MIT TEKhNÓLOGISh SOFISTITsÍRTE NAVIGÍR-SISTÉMEN VI, LEMÓShL, DI DZhI-PI-ÉS; NOR FRÍER, AZ M’OT GEVÓLT NAVIGÍRN DI ERD, HOT MEN GENÍTST A KÓMPAS KEDÉY TSU GEFÍNEN DI RÍKhTUNG AKÉGN DI FIR KARDINÁLE PUNKTN: TSOFN, DÓREM, MÍZREKh UN MÁYREV. DER KÓMPAS-VÁYZER GLAYKhT ZIKh OYS MITN MAGNÉTIShN FELD FUN DER ERD UN TSÍLEVET ON AFN MAGNÉTIShN TSOFN ShTÓTS DEM GEOGRÁFIShN TSOFN-PÓLUS VOS ZITST PUNKT AKÉGN ÍBER DEM DÓREM-PÓLUS. MATRÓSN FLEGN ZIKh FARLÓZN AFN HIML AF TSU GEFÍNEN DEM VEG, NÍTSNDIK DEM PÓLAR-ShTERN TSU BAShTÉTIKN DI POZÍTSYE. DI MODÉRNE NAVIGÁTSYE FARLÓZT ZIKh AF A PRETSÍZER NÉTsSISTEM VOS VERT GEMÓSTN IN GRADN FUN GEOGRÁFIShER BREYT UN LENG.]
Do you remember using a compass? Today we use technologically sophisticated navigational systems such as GPS, but previously, if you wanted to navigate the Earth, you would use a compass to find your direction relative to the four cardinal points: north, south, east, and west. The compass needle aligns with the Earth's magnetic field, pointing toward the magnetic north rather than the geographic North Pole, which sits directly opposite the South Pole. Sailors historically looked to the sky to find their way, using the North Star to determine their position, while modern navigation relies on a precise grid system measured in degrees of latitude and longitude.
bearing – get one's bearings: אָריענטירן זיך
[ORYENTÍRN ZIKh]
cardinal point: דער קאַרדינאַלער פּונקט, ־ן
[DER KARDINÁLER PUNKT, -N]
compass: דער (מאַגנעטישער) קאָמפּאַס, ־ן; דער בוסאָל, ־ן
[DER (MAGNÉTIShER) KÓMPAS, -N; DER BUSÓL, -N]
compass needle: די קאָמפּאַס־נאָדל, ־ען; דער קאָמפּאַס־ווײַזער, ־ס
[DI KÓMPAS-NODL, -EN; DER KÓMPAS-VÁYZER, -S]
direction: די ריכטונג, ־ען; די זײַט, ־ן
[DI RÍKhTUNG, -EN; DI ZAYT, -N]
east (n.): דער מיזרח
[DER MÍZREKh]
GPS: די דזשי־פּי־עס ‹גע־פּע־עס›; די מאַרשרוטניצע, ־ס
[DI DZhI-PI-ÉS ‹GE-PE-ÉS›; DI MARShRÚTNITSE, -S]
latitude: די (געאָגראַפֿישע) ברייט, ־ן
[DI (GEOGRÁFIShE) BREYT, -N]
line of latitude: די ברײטליניע, ־ס; דער פּאַראַלעל־קרײַז, ־ן
[DI BRÉYTLINYE, -S; DER PARALÉL-KRAYZ, -N]
line of longitude: דער מערידיאַן, ־ען; די לענגליניע, ־ס
[DER MERIDYÁN, -EN; DI LÉNGLINYE, -S]
longitude: די (געאָגראַפֿישע) לענג, ־ען
[DI (GEOGRÁFIShE) LENG, -EN]
magnetic needle: די מאַגנעטישע נאָדל, ־ען
[DI MAGNÉTIShE NODL, -EN]
magnetic north: דער מאַגנעטישער צפֿון
[DER MAGNÉTIShER TSOFN]
map (n.): די מאַפּע, ־ס; די קאַרטע, ־ס
[DI MÁPE, -S; DI KÁRTE, -S]
navigate: נאַװיגירן
[NAVIGÍRN]
navigation: די נאַװיגאַציע
[DI NAVIGÁTSYE]
north (n.): דער צפֿון
[DER TSOFN]
North Pole: דער צפֿון־פּאָלוס; דער צפֿונדיקער פּאָלוס
[DER TSOFN-PÓLUS; DER TSÓFNDIKER PÓLUS]
North Star: דער פּאָלאַר־שטערן
[DER PÓLAR-ShTERN]
orientation: די אָריענטירונג, ־ען
[DI ORYENTÍRUNG, -EN]
point (at) (vt.): אָנצילעװע|ן ‹אָנשטעלן› (אױף)
[ÓNTSÍLEVE|N ‹ÓNShTELN› (AF)]
south (n.): דער דרום
[DER DÓREM]
South Pole: דער דרום־פּאָלוס; דער דרומדיקער פּאָלוס
[DER DÓREM-PÓLUS; DER DÓREMDIKER PÓLUS]
west (n.): דער מערבֿ
[DER MÁYREV]
| 
